Choreografiesoftware: gratis abonnement, online of als app

Het kernidee van deze tools: het plaatsen van formaties gaat “van papier naar app”. Concreet zet je de dansers op een virtueel podium en zie je de overgangen van de ene formatie naar de volgende geanimeerd voorbijkomen. Sommige apps, zoals Choreographic, voegen een 3D-weergave toe om de formaties vanuit elke hoek te bekijken, en laten je tussen formaties heen en weer scrubben (scrubbing) om voor elke danser de beste route te vinden.

Het voordeel dat de makers van deze apps naar voren schuiven is eenvoudig: de choreografie uit je hoofd halen, de planning op papier vervangen, botsingen voorkomen dankzij ruimtelijke visualisatie en de formaties makkelijker aan het team doorgeven. In Choreographic stel je de afmetingen van het podium in (breedte, diepte, coulissen, achtertoneel) voor een precieze plaatsing, en voeg je per formatie notities toe.

Die beschrijvingen zijn betrouwbaar om te weten wat een tool biedt, maar de beloftes over efficiëntie komen van de makers zelf, niet uit onafhankelijk onderzoek: zie ze dus eerder als toepassingen dan als bewijs. Aan de kant van het onderzoek stelt het academische project ChoreoVis (Computer Graphics Forum, 2024), ontwikkeld samen met dansdocenten, een visuele aanpak voor om een choreografie te plannen en te beoordelen. Het maakt posities, oriëntaties, looplijnen, poses, gebruik van het podium en afgelegde afstanden zichtbaar.

Het eerste criterium is het apparaat waarop je voorbereidt. Choreographic en ArrangeUs zijn in de eerste plaats apps voor iPhone, iPad en Android. ArrangeUs draait ook op een recente Mac (Apple M1-chip of nieuwer); voor Windows raadt de maker een Android-emulator aan, in afwachting van een webversie. Choreoto gebruik je in de browser en heeft een Android-app (de iPhone-versie staat aangekondigd als “binnenkort beschikbaar”). Stancz open je in de browser van een computer en bestaat ook als app voor iPhone, iPad en Android, met hetzelfde account.

Het vaakst geïnstalleerd zijn Choreographic (meer dan 100.000 downloads en 1.102 reviews op Google Play) en ArrangeUs (4.486 beoordelingen in de Amerikaanse App Store, 242 in de Franse). Stancz is nieuwer en heeft er nog maar heel weinig. Cijfers genoteerd op 21 oktober 2026 op de pagina’s in de stores.

Elke app heeft zijn sterke punten. Met Choreographic werk je met meerdere mensen tegelijk (in realtime) en stel je de exacte afmetingen van het podium in. ArrangeUs exporteert formaties gratis naar PDF. Choreoto voegt in zijn Pro-abonnement motion capture toe en gaat tot 100 dansers (5 in de gratis versie). Stancz animeert de overgangen op de muziek, toont het podium in 2D, in 3D en vanuit de zaal, biedt 19 kant-en-klare formaties die zich aanpassen aan het aantal dansers en kan tot 500 dansers per choreografie aan. Stancz exporteert daarentegen niet naar PDF, en met meerdere mensen tegelijk bewerken kan niet.

Kort samengevat: wil je op je telefoon voorbereiden met een grote gebruikersgemeenschap, kies dan Choreographic of ArrangeUs; wil je een gratis PDF om uit te delen, dan ArrangeUs; wil je op je computer en je telefoon met hetzelfde account werken en de voorstelling vanuit de zaal bekijken, dan Stancz. De uitgebreide vergelijking, met bronnen, staat op de pagina Vergelijkingen van Stancz.

Choreografiesoftware “om te downloaden” installeer je via de App Store of Google Play, op een telefoon of tablet. “Online” software open je in de browser van een computer, zonder iets te installeren, wat meteen ook de vraag over Windows oplost. De eerste gaat met je mee naar de studio, de tweede geeft je een groot scherm en een toetsenbord om voor te bereiden. Wil je alleen je dansers op het podium zetten en hun posities na elkaar laten volgen, dan volstaat een app voor dansopstellingen, online of op je telefoon.

Stancz doet allebei met hetzelfde account: een online versie in de browser en een app voor iPhone, iPad en Android, te downloaden in de App Store en Google Play. De gratis versie gaat tot 3 choreografieën met elk 4 formaties, met de volledige editor: 2D, 3D, weergave vanuit de zaal, muziek en 19 kant-en-klare formaties. Je dansers uitnodigen om een choreografie te bekijken is ook gratis; wil je iemand het recht geven om ze te bewerken, dan heb je het Pro-abonnement nodig.

Zoek je eerder “danssoftware” om de inschrijvingen, het lesrooster en de facturatie van een dansschool te beheren? Dat is een ander soort tool, die je vindt in de gids over software voor dansscholen. Choreografiesoftware beheert alleen wat er op het podium gebeurt: de plaatsen, de formaties, de overgangen en de muziek.

Een formatie werkt pas als ze op het juiste moment valt. Daarom hebben deze tools muziek ingebouwd: je importeert het nummer, knipt het op maat en gebruikt dan de golfvorm (waveform) om de wissels op het tempo af te stemmen. In Choreographic pas je ook de duur van elke formatie en elke overgang aan, zodat je precies ziet hoeveel tijd de dansers hebben om zich te verplaatsen.

Die fijnafstelling van de timing brengt de voorbereiding op het scherm dichter bij de realiteit van de studio. Zie je de route en de duur ervan, dan merk je een te korte overgang of een riskante kruising vooraf op, in plaats van ze pas tijdens de repetitie te ontdekken. Muziekintegratie is trouwens niet alleen iets voor dans: een tool als Chart Master richt zich ook op marching bands, dansteams, ceremonies en theaterproducties.

Niet elke app gaat op dezelfde manier met muziek om. ArrangeUs houdt zijn “Music Mode” voor het Premium-abonnement. Choreoto biedt muziek importeren en hulp bij het tempo al in de gratis versie. Choreographic importeert en knipt het nummer, met de golfvorm erbij. Bij Stancz zit muziek in het gratis aanbod: de overgangen worden op het nummer geanimeerd, en hetzelfde podium bekijk je in 2D, in 3D en vanuit de zaal (Publieksweergave). Genoteerd op 21 oktober 2026 op de website van elke maker.

Wie goed wil plaatsen, moet de taal van het podium kennen. Voorkant, achterkant, links en rechts zijn de vier windrichtingen ervan: de voorkant (het voortoneel) ligt aan de kant van het publiek; de achterkant (het achtertoneel) is het verste deel, afgebakend door de achterwand, tegenover de voorkant. Gezien vanuit de zaal heb je een rechterkant (in het Frans côté cour) en een linkerkant (côté jardin). Voor de danser die naar het publiek kijkt, is het omgekeerd: wat de zaal rechts ziet, ligt aan zijn linkerhand. In het Engels gaan stage left en stage right altijd uit van de danser: stage left is dus rechts gezien vanuit de zaal. Noem daarom altijd het gezichtspunt van waaruit je spreekt: zaal of danser.

Elke zone heeft haar eigen visuele gewicht. Het midden trekt de meeste aandacht: daar zet je graag de solisten. Het voortoneel, dicht bij het publiek, past bij intieme of emotionele passages; dansers in de coulissen of op het achtertoneel plaatsen wekt een gevoel van mysterie; de zijkanten zijn relatief zwakke zones, maar wel bruikbaar om het beeld te variëren. Voor diepte zorgen de diagonalen van het podium: ze geven een indruk van beweging, maken interessantere lijnen en verkleinen het risico dat dansers elkaar aan het zicht onttrekken.

Goed plaatsen in een groep vraagt ten slotte dat je ritme en ruimte vooruitziet door je te concentreren op de bewegingen van de anderen, zoals dansbronnen benadrukken: “door ons te concentreren op de bewegingen van de anderen, kunnen we het ritme en de ruimte voorzien die we nodig hebben”. Bij heel grote groepen dwingt de beperkte ruimte soms tot creatieve oplossingen: een choreograaf die met 145 dansers werkte, zette een deel van hen op de vloer vóór het podium, wat onverwachte niveauverschillen opleverde.

Naast de plaatsing zijn het de compositietechnieken die formaties tot leven brengen. Wat de tijd betreft (volgens een officiële bron van het Franse ministerie van Onderwijs) doen bij unisono alle dansers tegelijk hetzelfde; bij een canon doet iedereen hetzelfde, maar niet tegelijk, met een verschuiving; opkomsten en afgangen kunnen in cascade gebeuren, als een domino-effect. Een frase identiek herhalen geeft de dansers houvast en het publiek de voldoening van een vertrouwde wereld — handig om plaatsingen en overgangen te onthouden.

Wat de ruimte betreft, organiseer je de dansers gestructureerd (cirkel, vierkant, kolom, lijn) of vrij (verspreid, willekeurige groepjes), laat je ze via verschillende punten op- en afkomen en denk je na over het gebruik van de ruimte: een podium dat al dan niet is opgedeeld, het aantal en de vormen van de ruimtes, ruimtes die in elkaar grijpen, eventueel het gebruik van voorwerpen of andere prikkels. Ook de oriëntatie speelt mee: in spiegel draaien de dansers zich tegelijk naar elkaar toe, parallel gaan ze in dezelfde richting, en in de dialoogvorm wisselen twee dansers of groepen elkaar af in vraag en antwoord, met het gezicht naar het publiek, zijdelings of met de rug naar de zaal.

Die principes gaan verder dan podiumdans. In cheerleading rust een stunt op drie rollen: de bases, die de flyer ondersteunen, optillen en in evenwicht houden; de flyer, die sprongen, schroeven en hoge worpen uitvoert; en de spotter, die vooraan of achteraan over de veiligheid waakt bij worpen en opvangen. Sportbonden leggen voor deze figuren strikte regels op — zo eist het reglement FFSU/FFFA 2024-2025 (Franse universitaire context) één spotter per flyer boven het prep-niveau. Omdat die regels elk seizoen en per niveau veranderen, raadpleeg je altijd het geldende reglement.