Choreografie-app voor dansopstellingen: iPhone, Android, pc

Een app om dansers te plaatsen dient om dansers op een podium op schaal te zetten en daarna verschillende formaties op elkaar te laten volgen. Je tekent geen passen: je bepaalt de posities op de vloer, formatie na formatie, en je bekijkt de overgang van de ene naar de andere. Dat is het deel van het choreografische werk dat het snelst uit het geheugen verdwijnt, en het deel dat in de repetitie de meeste tijd kost als je het niet hebt voorbereid.

De apps op de markt delen een gemeenschappelijke basis aan functies. ArrangeUs vermeldt 2D- en 3D-weergaven, synchronisatie met de muziek, dansers die je kunt personaliseren (namen, kleuren), rekwisieten op het podium, opmerkingen per formatie en eigen achtergronden om de echte zaal na te bootsen. Choreographic presenteert zich in Google Play als een app om formaties en de plaatsing van dansers te plannen, en telt daar meer dan 100.000 downloads, met een score van 4,5 op bijna 960 beoordelingen.

Stancz hoort bij dezelfde familie: dansers plaatsen op een podium dat je zelf instelt, formaties die op elkaar volgen, geanimeerde overgangen, en drie manieren om naar hetzelfde podium te kijken: bovenaanzicht in 2D, 3D-weergave en de Publieksweergave, vanaf een plaats in de zaal. Stancz opent in een browser, zonder installatie, en bestaat ook als app voor iPhone, iPad en Android. Je choreografieën vind je terug op elk apparaat dat met hetzelfde account is verbonden.

Een opstelling betekent alleen iets in verhouding tot een echte ruimte. Twaalf dansers op een willekeurig podium zetten zegt niets: dezelfde formatie past ruim op een theaterpodium en wordt onwerkbaar op het podium van een buurthuis of feestzaal. De eerste nuttige stap in een app om dansers te plaatsen is dus de afmetingen van het podium invullen, niet de dansers neerzetten.

De referentiepunten op het podium komen uit het theater, en ze zijn beter dan een kaal “links” of “rechts” waarvan niemand weet vanuit welk standpunt het bedoeld is. Voor de breedte gebruik je de linker- en rechterkant gezien vanuit de zaal (in het Engels “stage right” en “stage left”), voor de diepte de voorkant en de achterkant van het podium. Wat voor het publiek links is, is rechts voor de danser die naar de zaal kijkt, en omgekeerd. Een app toont die referentiepunten permanent. Dat is een van de meest concrete voordelen, omdat het misverstanden bij het doorgeven wegneemt. De referentiepunten van het podium en de regels om dansers op het podium te plaatsen hebben hun eigen gids.

Over de dichtheid bestaat een gepubliceerde richtwaarde: Ausdance raadt minimaal 6 m² per leerling aan voor een dansruimte, met 9 m² als ideale waarde, en vermeldt dat dat cijfer per stijl verschilt: voor salsa volstaat ongeveer 4 m². Die aanbeveling geldt voor lesruimtes, niet voor het podium, maar ze geeft een bruikbaar vergelijkingspunt als je twijfelt hoeveel dansers een podium aankan voordat de choreografie onleesbaar wordt.

Twee formaties die naast elkaar op papier staan, lijken altijd te passen. Het probleem zit in de weg ertussen, en die staat op geen enkele schets. Een danser die van rechts naar links over het podium loopt (gezien vanuit de zaal) terwijl drie anderen naar de achterkant van het podium gaan, kruist drie routes: in een animatie zie je dat meteen, op papier helemaal niet.

Daarom bestaat animatie in die apps: je kijkt niet naar de formaties, je kijkt naar de overgang. Dan rijzen er twee vragen, en maar één ervan los je op het scherm op. Is de weg vrij, en is er genoeg tijd? Het eerste zie je; het tweede meet je door de formatiewissels op de muziek af te stemmen.

Door de duur van elke overgang fijn af te stellen, komt de voorbereiding dicht bij de realiteit van de studio. Een overgang die acht tellen nodig heeft terwijl de muziek er maar vier geeft, ontdek je op het scherm in enkele seconden, in plaats van een hele repetitie te zoeken waarom de passage “niet werkt”.

Een opstelling die in het hoofd van de choreograaf blijft, bestaat niet voor de dansers. Hier onderscheiden apps zich het duidelijkst van een schrift: ze leveren iets op wat je kunt doorgeven en wat iedereen tussen twee repetities kan raadplegen.

Hoe je deelt, verschilt per tool. ArrangeUs werkt met bestandsuitwisseling: je stuurt de choreografie via een berichtenapp of een opslagdienst, de ontvanger opent het bestand in de app, en de maker geeft aan dat synchronisatie tussen apparaten met gebruikersaccounts voor later is aangekondigd. Stancz is een webapp met accounts en deelt via een link: de danser opent de choreografie in zijn browser, zonder iets te installeren.

Voor een docent die een eindvoorstelling op poten zet, telt dat verschil meer dan de bewerkingsfuncties. Dertig gezinnen een app laten installeren is een echte drempel; een link sturen niet.

Wees duidelijk over wat er wel en niet bij hoort, want in zoekopdrachten worden de twee vaak verward. Een app om dansers te plaatsen regelt geen inschrijvingen, lesroosters, facturatie of aanwezigheidsregistratie. Dat is werk voor software voor dansschoolbeheer, een heel andere soort tools.

Zo’n app vervangt ook het werk in de studio niet. Hij bereidt voor en geeft door; hij zegt niet of een beweging klopt, of dat een danser het tempo volhoudt. De efficiëntiewinst die makers aankondigen, komt van die makers zelf, niet uit onafhankelijke studies: lees die beloftes dus eerder als beschreven gebruik dan als bewezen resultaten.

Geen enkele app ontslaat je er ten slotte van om op het echte podium te controleren. De ingevoerde afmetingen kunnen bij benadering zijn, een poot (zijgordijn) kan breedte innemen, een decor kan de bruikbare diepte verkleinen. Het scherm helpt je om met een haalbaar plan naar de repetitie te komen, niet om die repetitie over te slaan.

Drie vragen volstaan om te beslissen, en geen ervan gaat over het aantal functies. Op welk apparaat werk je echt? Hoeveel dansers moet je plaatsen? En wat moet je doorgeven, en aan wie?

Het apparaat beslist vaak al in zijn eentje. ArrangeUs is ontworpen met mobiel als uitgangspunt en is beschikbaar op Macs met Apple Silicon; de maker geeft aan dat een webversie voor later wordt overwogen, en op Windows draait de app via een Android-emulator. Een webapp als Stancz opent in de browser van een desktop net zo goed als op een telefoon, zonder installatie.

Ook het aantal dansers telt, en de limieten zijn openbaar. ArrangeUs vermeldt tot 60 dansers per choreografie in de gratis versie en 100 in Premium, en vraagt om contact op te nemen voor grotere bezettingen. Zet je een voorstelling met veel dansers op poten, controleer dat dan voor je begint: het is het soort limiet dat je op het slechtste moment ontdekt.