Majorette ve twirling formasyonları: figürleri hazırlamak

Baton twirling, baton kullanımını, dansı ve jimnastiği birleştiren sportif ve sanatsal bir disiplindir. Her sporcu (twirler) bir baton kullanır ve koreografi beden, baton ve müzik arasındaki uyuma dayanır. Disiplin sık sık ritmik jimnastiğe yakın olarak tanımlanır: gösteri izlenmek ve puanlanmak için tasarlanır; bireysel, düet ya da takım hâlinde yapılır.

Majorette grupları başka bir gelenekten gelir: renkli geçit kostümleri ve stilize başlıklarla, sokakta, bir bandonun ritmiyle ilerleyen gruplar. Koreografiler metal baton kullanımını, atışları, yürüyüşü ve dans hareketlerini birleştirir; majorette grupları geleneksel olarak belediye şenliklerindeki geçitlerin önünde yürür. Tarihsel olarak batonu Fransa’da 1950’ler ve 1960’larda bir zarafet ve birlik simgesi olarak popüler kılan da bu akımdır.

İki dünya kesişir: ortak bir tarihleri ve bazı federasyon branşları (Parade Corps, Majorette Corps) vardır; örneğin FSCF bu etkinliği “majorette ve twirling” başlığı altında toplar. Ama bir gösteri hazırlarken hangi çerçevede çalıştığını bilmek iyi olur: sınırları belirlenmiş bir yarışma alanında puanlanan bir koreografi, bir sokak geçidiyle aynı mantığa uymaz.

Twirling tarafında UFOLEP yönetmeliği beş hareket ailesini zorunlu tutar ve bunların iki eli eşit kullanma kuralına (ambidekstri), yani sol ve sağ elle eşit sayıda hareket yapılmasına uyularak sergilenmesini ister: roll hareketleri (roulés), flip’ler, parmak hareketleri, pretzel’ler ve atışlar. Bu terimler teknik çalışmayı yapılandırmak için iyi bir ortak zemin oluşturur; ancak bir yönetmelikteki sayısal eşikler yalnızca ilgili federasyon için geçerlidir.

Ayrıntıda atış ailesi (toss) “thumb toss” (başparmak atışı) üzerine kuruludur; yakalamalar kör de yapılabilir: başın arkasında, yanda, bir tekmenin altında ya da bir veya iki bacağın altında. “Elbow roll” (dirsekte roll) gibi roll hareketleri batonu bedenle temas hâlinde dolaştırır, parmak çalışması ise batonu parmakların etrafında döndürür. Bir koreografide genellikle dikey, yatay, parmak ve roll bölümleri bulunur.

Düzlemlerin çeşitliliği (dikey, yatay, eğik), iki eli eşit kullanma gibi başlı başına bir değerlendirme ölçütüdür. Dolayısıyla grup formasyonları kurmadan önce bu aileleri tek tek sağlamlaştırmakta fayda var: bir grup figürü ancak her üye hareketi ve yakalamasını, zayıf tarafında bile, kontrol ediyorsa ayakta kalır. Atışsız branşlar da olduğunu belirtelim: jimnastik ve dans hareketlerine dayanan X-Strut gibi.

Grup çalışmasının kendine özgü gereklilikleri vardır. UFOLEP yönetmeliği düette sporcu başına en az 2 paslaşma ve 1 çift baton, takımda ise en az 3 paslaşma ve 2 çift baton ister. Paslaşma (exchange), batonun bir partnerden ötekine geçmesidir; çift baton ise aynı sporcunun iki batonu aynı anda kullanmasıdır. Bu sayılar yönetmelik örnekleridir, evrensel bir norm değil: takımın kişi sayısı da çerçeveye göre değişir (IBTF Twirling Team’de en fazla 8 sporcu, FFSTB Équipe Twirl’de 6 ila 8 sporcu).

Mekânsal açıdan anahtar kavram formasyon değişimidir (form change): üyelerin yerleşimi koreografi boyunca değişir. IBTF takım branşları bu formasyon değişimlerini açıkça şart koşar; Exhibition Corps ise “drill design”, “maneuvering” ve tablo oluşturma (pictures and patterns) üzerinden, zamanlama ve kesinlikle birlikte puanlanır. Teknik takımda (IBTF Twirling Team: en fazla 8 sporcu, herkese bir baton, yaklaşık 3 dakikalık zorunlu müzik) üç twirling modu bütün üyeler tarafından hem yerinde hem de yer değiştirerek yapılmalı; paslaşmalar ve çoklu baton çalışması koreografiye birbirine bağlı biçimde işlenmelidir.

Anahtar kelime yine unison: iyi bir takım “tek bir kişi gibi çevirmeli ve hareket etmelidir”. Bu formasyonları hazırlamak için birçok antrenör yerleşimleri ve geçişleri önceden görselleştirir; Stancz gibi bir web aracı formasyonları 2D, 3D ve Seyirci görünümünde yerleştirip görmeni sağlar. Terimler açısından burada formasyonlar, paslaşmalar, form change’ler ve yarışma alanının bölümlerinden geçişler üzerinden düşünülür; twirling yönetmeliklerinde yer almayan başka disiplinlerin referanslarıyla değil.

Puanlanan gösteride alan bellidir. Yarışma alanı bir kapalı salon sahasının çizgileriyle sınırlanır: sololar için tenis sahasının beyaz çizgileri, düetler ve takımlar için hentbol sahasının sarı çizgisi. Alan bölümlere ayrılır ve koreografi 5 bölümün hepsinden (orta daire, ön ve arka sağ-sol bölgeler) geçmek zorundadır; bir yer geçişi ve “yüksek” alan (sıçrama) da bulunmalıdır. Alanın dışına çıkmak giriş hakemi tarafından cezalandırılır; kaldırışlar da birer alan sayılır. UFOLEP puanlamasında 20 üzerinden verilen teknik puana seviyeler eşlik eder; cezalar batonun düşmesine, kötü bir yakalamaya, hareketsiz kalan batona, twirler’ın düşmesine, denge kaybına ya da tehlikeli jimnastik hareketlerine uygulanır.

Geçit başka bir mantığa uyar. Sokak geçidi için tasarlanan Parade Corps’ta (IBTF) belirleyici kural kesintisiz ayak hareketidir: ayağın tamamı (yürüyerek, vurarak, sıçrayarak ya da sekerek) en az iki vuruşta bir yere basmalıdır; sunuş ya da başlangıç için yürümeden geçirilebilecek süre en fazla 16 vuruştur. Bütün twirling modlarına ve bütün dans adımlarına izin verilir, selam zorunlu değildir ve sürekli ileri hareket şart değildir. Bu yüzden bir geçit hazırlığı, alan bölgelerinden zorunlu geçişten çok tempoya ve tabloların okunaklılığına öncelik verir.

Son olarak kendi federasyon çerçeveni bilmen gerekir, çünkü manzara parçalı. Fransa’da FFSTB (2017’de bakanlığın teşvik ettiği bir birleşmeyle kuruldu ve 2021’de elit sporcuları için “yüksek düzey spor” statüsünü aldı), UFOLEP (Twirling-Bâton branşı 1982’de “Herkes için Spor” anlayışıyla kuruldu) ve FSCF ile yan yana var olur. Uluslararası alanda IBTF, WBTF ile WFNBTA’nın birleşmesinden doğmuştur. Her federasyonun kendi yönetmelikleri ve kendi sayıları vardır: bir koreografiyi kesinleştirmeden önce genelleme yapmak yerine yarışmana uygulanan yönetmeliği kontrol et.