Cheerleading formasyonları: yerleşim ve güvenlik

Cheerleading üç büyük role dayanır. Taşıyıcılar (base) zeminle temaslarını korur: gücü bacaklarından alarak flyer’ı kaldırır, atar ve taşır, sonra da yakalarlar. Genellikle takımın en uzun boylu ve en güçlü üyeleridir. Ana taşıyıcı (main base) ile ikincil ya da yan taşıyıcı (side base) birbirinden ayrılır.

Flyer (top, top girl ya da mounter da denir), havaya kaldırılan ya da atılan sporcudur. Genellikle daha kısa boylu, hafif, esnek ve çevik olan flyer havadaki figürleri yapar; gövdesini sıkı ve dengesini sağlam tutmalı, back spot’un verdiği sayımlara uymalıdır. Spotter ya da spotter’lar stunt’ın güvenliğidir: ilk görevleri figürü gözetmek ve bir düşüş anında flyer’a yardım etmektir.

İki spotter sık karşımıza çıkar. Back spot (“üçüncü kişi” diye de anılır) grubun arkasında durur: figürü dengeler, flyer’ın bileklerini destekler ve gözetir, herkesi senkronize etmek için sayımları verir ve baş ile boyun sakatlanmalarını önlemeye çalışır. Front spot (öndeki spotter) daha az görülür, çünkü kurallar onu zorunlu tutmaz; bazı antrenörler karmaşık figürlerde, örneğin bir basket toss’ta, flyer’ı karşılamaya yardım etsin diye onu ekler.

Stunt, top person’ın bir ya da birkaç taşıyıcı tarafından havada tutulduğu figürdür. “Partner stunt” yalnızca iki kişiyi (bir flyer ve bir taşıyıcı) kapsar. “Group stunt” ise tipik olarak bir flyer, iki taşıyıcı (bir ana, bir yan) ve bir back spot’tan oluşur; buna bazen bir front spot eklenir.

Temel figürlerin terimleri basamak basamak kurulur. Prep (ya da elevator), flyer’ı iki taşıyıcının ellerinde göğüs/çene yüksekliğinde tutar; güvenlik kurallarında bir referans seviyesi (“prep seviyesi”) olarak da kullanılır. Extension, flyer’ı kollar başın üzerinde tamamen uzanmış hâlde tutar. Liberty, tek bacak üzerinde yapılan en basit figürdür; serbest bacak yaklaşık 90° bükülüdür.

Atışlı figürler ve onların karşılanması da aynı ilkelere uyar. Basket toss, üç ya da daha fazla taşıyıcının yaptığı bir atıştır; bunlardan ikisi flyer’ı havaya fırlatmak için ellerini çaprazlama kenetler. Flyer bir figür yaptıktan sonra cradle ile iner. Cradle, omuz seviyesinin altında yapılan bir karşılamadır (dismount): flyer sırtından ve uyluklarının altından yakalanır. Son olarak piramit, iki ya da daha fazla stunt grubunu, ellerinden, ayaklarından, belinden ya da bacaklarından tutunan top’lar aracılığıyla birbirine bağlar ve hem stunt hem de dismount kurallarına uymak zorundadır.

ICU yönetmeliği yerleşimleri kesin biçimde düzenler. Prep seviyesi ve üzerinde her top person için bir spotter gerekir ve bu spotter flyer’ın belinden tutabilir. Zorunlu spotter’lar takımın kendi üyeleri olmalı ve uygun spotting tekniklerini öğrenmiş olmalıdır. FFSU/FFFA teknik yönetmeliği bu kuralları Fransızca olarak tekrarlar: “Prep seviyesinin üzerindeki her flyer için bir spotter gereklidir”; zorunlu spotter’lar da takımın kendisine ait olmalı ve uygun spotting tekniklerini öğrenmiş olmalıdır.

Birkaç yasak, temel ve orta seviye divizyonlarını şekillendirir. Serbest ya da yardımlı flip içeren figürlere ve geçişlere izin verilmez; temel divizyonlarda release move’lar (bırakışlar) yasaktır ve bir release move yüzüstü (prone) ya da ters bir pozisyonda bitemez. Hiçbir stunt, piramit ya da kişi, ayrı bir stunt’ın, piramidin ya da kişinin üzerinden veya altından geçemez. ICU’nun Novice divizyonunda piramitlere “2 high” (iki kat) yüksekliğe kadar izin verilir ve top, ana desteğini bir taşıyıcıdan almalıdır.

Güvenlik, ortamı ve sporcuların durumunu da kapsar. Teknik öğeler (stunt’lar, piramitler, atışlar ya da tumbling) beton, asfalt, ıslak, düzgün olmayan ya da engel bulunan zeminlerde yapılamaz. Sert alçı ya da yürüme botu (walking boot) taşıyan bir sporcu stunt’lara, piramitlere, tumbling’e ya da basket toss’a katılmamalıdır; değiştirilmiş ateller ya da yumuşak alçılar en az 1,27 cm kalınlığında kapalı hücreli köpükle kaplanmalıdır. Bir sıçrayıştan, bir stunt’tan ya da ters bir pozisyondan bilerek düşmek yasaktır; ancak darbeyi emmek için ağırlığın çoğu önce ellere ya da ayaklara aktarılıyorsa izin verilir. Son olarak bütün takımların, antrenörlerin ve yöneticilerin bir acil durum müdahale planı olmalıdır; hiç kimse alkol ya da başka maddelerin etkisi altında bir rutini çalıştıramaz veya yapamaz.

Yarışma cheerleading’i, zorluğu giderek artan seviyelere ayrılır: kuruma göre yedi seviyeye kadar, iki ayak üzerindeki temel stunt’lardan tek ayak üzerinde uzatılmış stunt’lara ve çok yüksek basket toss’lara kadar. Yönetmeliklerin mantığı birikimlidir: alt bir seviyede izin verilen her teknik öğeye üst seviyelerde de izin verilir (örneğin FFSU/FFFA “Niveau Intermédiaire (Niveau 2)”, yani “Orta Seviye (Seviye 2)” ifadesini kullanır). Pratik sonucu şu: bir seviyede geçerli olan bir kural başka bir seviyede geçerli olmayabilir ve elit divizyonlar daha fazlasına izin verir (daha yüksek piramitler, bırakışlar).

Federasyon çerçevesi açısından all-star cheerleading, ABD’de ulusal düzeyde USASF, uluslararası düzeyde IASF tarafından yönetilir. Fransa’da cheerleading, FFFA’ya (Fédération Française de Football Américain, yani Fransız Amerikan Futbolu Federasyonu) bağlıdır: federasyonun kendi açıklamasına göre Bölge Şampiyonu ve Fransa Şampiyonu resmî unvanlarını vermeye yetkili tek kurum odur ve resmî yarışmalara yalnızca üye kulüpler katılabilir. Federasyon etkinlikler için bir onay (homologasyon) süreci uygular: kulüp başkanı antrenmanlarda ve etkinliklerde sporcuların güvenliğinden sorumludur, bir etkinliğin düzenleyicisi de bütün katılımcıların güvenliğinden yasal olarak sorumludur.

Formasyonlarını hazırlamak, önce kimin taşıyıcı, kimin flyer, kimin spotter olduğunu netleştirmek ve her figürün hedeflenen seviyeye ve yönetmeliğe uyduğunu kontrol etmek demektir. Formasyonları 2D, 3D ve seyirci görünümünde yerleştirip görselleştiren bir web uygulaması olan Stancz gibi bir araç, stunt’ları mindere kurmadan önce her sporcunun konumunu belirlemene ve paylaşmana yardım edebilir. Bu elbette spotter’ların gerekli teknikleri öğrenmesinin ve güvenlik kurallarına uymanın yerini tutmaz; bunlar her figürü kurmanın ön koşulu olmaya devam eder.